خلاقانه

تراشه‌های هوش مصنوعی: موتورهای پنهان انقلاب دیجیتال و شراکت تازه OpenAI با AMD

در دنیای امروز، جایی که هوش مصنوعی (AI) از یک مفهوم علمی-تخیلی به ابزاری روزمره برای تصمیم‌گیری‌های انسانی تبدیل شده، تراشه‌های هوش مصنوعی نقش کلیدی را ایفا می‌کنند. این تراشه‌ها، که اغلب به عنوان واحدهای پردازش گرافیکی (GPU) یا شتاب‌دهنده‌های AI شناخته می‌شوند، نه تنها قدرت محاسباتی عظیمی برای آموزش مدل‌های پیچیده مانند چت‌جی‌پی‌تی فراهم می‌کنند، بلکه پایه و اساس پیشرفت‌های آینده در زمینه‌هایی چون پزشکی، حمل‌ونقل خودران و حتی خلاقیت هنری را تشکیل می‌دهند. اما با افزایش تقاضا برای این فناوری، رقابت بر سر تأمین تراشه‌ها داغ‌تر از همیشه شده است. در این میان، قرارداد اخیر OpenAI – سازنده چت‌جی‌پی‌تی – با شرکت AMD، نه تنها یک معامله تجاری، بلکه نقطه عطفی در تعادل قدرت بازار تراشه‌های AI به شمار می‌رود.

تراشه‌های AI: از چیپ‌های ساده به ابررایانه‌های جیبی

تراشه‌های هوش مصنوعی، برخلاف پردازنده‌های سنتی CPU که برای وظایف عمومی طراحی شده‌اند، به طور خاص برای مدیریت حجم عظیم داده‌ها و عملیات موازی بهینه‌سازی شده‌اند. این تراشه‌ها با بهره‌گیری از معماری‌های پیشرفته مانند ترانزیستورهای سه‌بعدی و حافظه‌های پرسرعت، قادرند میلیاردها عملیات در ثانیه را بدون تأخیر انجام دهند. برای مثال، مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) مانند GPT-4 نیاز به هزاران تراشه متصل‌شده دارند تا در عرض آموزش ببینند، فرآیندی که بدون این فناوری‌ها سال‌ها طول می‌کشد.

در بازار فعلی، Nvidia سلطان بلامنازع است و بیش از 80 درصد سهم را در اختیار دارد، با تراشه‌هایی مانند H100 که استاندارد طلایی برای مراکز داده AI محسوب می‌شوند. اما AMD با سری Instinct MI300X، که بر پایه معماری CDNA 3 ساخته شده، در حال نزدیک شدن به این غول است. این تراشه‌ها نه تنها مصرف انرژی کمتری دارند – کلیدی برای پایداری زیست‌محیطی در عصر AI – بلکه با نرم‌افزارهای متن‌باز مانند ROCm، انعطاف‌پذیری بیشتری برای توسعه‌دهندگان ارائه می‌دهند. Intel و شرکت‌های نوظهوری مانند Grok (از xAI) نیز در حال ورود به این عرصه هستند، اما AMD با تمرکز بر مقیاس‌پذیری، گزینه‌ای جذاب برای غول‌های AI مانند OpenAI شده است.

قرارداد OpenAI و AMD: گامی به سوی تنوع‌سازی و چالش Nvidia

در 6 اکتبر 2025، OpenAI و AMD شراکتی استراتژیک را اعلام کردند که می‌تواند بازار تراشه‌های AI را برای همیشه دگرگون کند. بر اساس این توافق پنج‌ساله، OpenAI متعهد به استقرار 6 گیگاوات از GPUهای AMD Instinct شده است، که از سال 2026 با 1 گیگاوات آغاز می‌شود. این حجم عظیم – معادل صدها هزار تراشه – نه تنها نیازهای فعلی OpenAI برای آموزش مدل‌های پیشرفته‌تر را برآورده می‌کند، بلکه زیرساختی برای پروژه‌های آینده مانند AGI (هوش مصنوعی عمومی) فراهم می‌آورد. ارزش این معامله، که به ده‌ها میلیارد دلار می‌رسد، فراتر از فروش سخت‌افزار است: AMD به OpenAI گزینه خرید تا 10 درصد سهام خود را با قیمتی نمادین (یک سنت به ازای هر سهم) می‌دهد، مشروط به دستیابی به اهداف تأمین تراشه.

این قرارداد، پاسخی مستقیم به وابستگی OpenAI به Nvidia است، که اخیراً با محدودیت‌های صادراتی و قیمت‌های نجومی روبرو بوده. CEO AMD، لیزا سو، این شراکت را "یک اتحاد برای آینده AI پایدار" توصیف کرده، در حالی که سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، تأکید کرده که "تنوع در تأمین تراشه‌ها، کلید نوآوری بدون توقف است". این معامله بلافاصله واکنش بازار را برانگیخت و سهام AMD را بیش از 34 درصد افزایش داد، نشانه‌ای از اعتماد سرمایه‌گذاران به پتانسیل AMD در رقابت با Nvidia.

تأثیرات گسترده: از رقابت تا پایداری

این شراکت فراتر از دو شرکت، بر کل اکوسیستم AI تأثیرگذار است. برای OpenAI، که در حال سرمایه‌گذاری 100 میلیارد دلاری برای سوپرکامپیوتر Stargate است، استفاده از تراشه‌های AMD به معنای کاهش ریسک‌های زنجیره تأمین و هزینه‌هاست. از سوی دیگر، AMD با دسترسی به داده‌های واقعی OpenAI، می‌تواند نرم‌افزارهای خود را بهینه‌تر کند و سهم بازارش را از 10 درصد فعلی به سطوح بالاتری برساند. این رقابت سالم، نوآوری را می‌بخشد: انتظار می‌رود تا 2030، تقاضای جهانی برای تراشه‌های AI به 1 تریلیون دلار برسد، و تنوع تأمین‌کنندگان از انحصار جلوگیری می‌کند.

اما چالش‌هایی نیز وجود دارد. مصرف انرژی این تراشه‌ها – 6 گیگاوات معادل انرژی یک شهر متوسط – نگرانی‌های زیست‌محیطی را افزایش می‌دهد. OpenAI و AMD وعده داده‌اند که از منابع تجدیدپذیر استفاده کنند، اما اجرای آن نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان است. علاوه بر این، مسائل ژئوپلیتیکی، مانند محدودیت‌های صادراتی ایالات متحده به چین، می‌تواند بر تولید جهانی تأثیر بگذارد.

نگاهی به آینده: AI بدون مرز

قرارداد OpenAI و AMD نمادی از گذار AI از وابستگی به استقلال است. تراشه‌های هوش مصنوعی، که امروز موتورهای پنهان مدل‌هایی مانند چت‌جی‌پی‌تی هستند، فردا پایه‌گذار دنیایی خواهند بود که در آن ماشین‌ها نه تنها فکر می‌کنند، بلکه خلق می‌کنند. این شراکت، با چالش کشیدن سلطه Nvidia، دریچه‌ای به سوی بازاری رقابتی‌تر باز می‌کند و نویدبخش نوآوری‌های سریع‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تری است. در نهایت، این نه فقط یک معامله تجاری، بلکه سرمایه‌گذاری بر آینده‌ای است که هوش مصنوعی، بدون محدودیت‌های سخت‌افزاری، مرزهای بشریت را جابه‌جا کند.

برای مشاهده فیلم کوتاه از هوش مصنوعی روی همین خط ضربه بزنید.